U Centru za stručno obrazovanje, dana 08.12.2025. godine, realizovana je obuka za nastavnike srednjih stručnih škola pod nazivom „Zaštita i zdravlje na radu u sistemu vaspitanja i obrazovanja“. Obuku je održala Đina Janković iz Udruženja zaštite na radu Crne Gore, autorka i realizatorka akreditovanog programa stručnog usavršavanja nastavnika. Obuci je prisustvovalo 19 nastavnika iz srednjih stručnih škola iz Podgorice, Golubovaca, Tuzi i Kolašina, među kojima su bili nastavnici stručnih predmeta, praktične nastave i organizatori stručne prakse.
Potreba za realizacijom ove obuke proistekla je iz dugogodišnje prakse i uočenih izazova u sistemu srednjeg stručnog obrazovanja, naročito u dijelu koji se odnosi na zaštitu i zdravlje na radu. Nastavnici u srednjim stručnim školama, a posebno oni koji imaju odgovornu ulogu u organizaciji i praćenju praktične nastave i stručne prakse kod poslodavaca, često nemaju sistematska i formalna znanja iz ove oblasti. Iako su u ranijim obrazovnim sistemima elementi zaštite i zdravlja na radu bili sastavni dio stručnih predmeta i nastavnih planova, vremenom je ovo znanje fragmentisano ili u potpunosti izostavljeno iz redovnog obrazovanja nastavnika.
Učesnici obuke su tokom diskusija istakli da se zaštita i zdravlje na radu danas uglavnom svodi na formalno ispunjavanje zakonske obaveze, bez dubljeg razumijevanja suštine rizika, preventivnih mjera i odgovornosti koje nastavnici i škole imaju prema učenicima. Ovo je posebno izraženo u kontekstu obrazovanja za zanimanja koja podrazumijevaju povećan nivo rizika, kao što su mašinstvo, elektrotehnika, građevinarstvo, saobraćaj, poljoprivreda, zdravstvo i druge stručne oblasti u kojima se praktična nastava odvija u radionicama, laboratorijama ili realnom radnom okruženju kod poslodavca.
Kroz sadržajno strukturiranu i metodološki jasno vođenu obuku, učesnici su imali priliku da se upoznaju sa istorijatom i osnovnim principima zaštite i zdravlja na radu, kao i sa važećim normativno-pravnim okvirom u Crnoj Gori. Poseban akcenat stavljen je na organizaciju sistema zaštite i zdravlja na radu kod poslodavca, sagledanu kroz pravni, tehničko-tehnološki, zdravstveno-socijalni aspekt i aspekt kulture rada, što je nastavnicima omogućilo cjelovit uvid u ovu kompleksnu oblast.
Jedan od ključnih segmenata obuke odnosio se na procjenu rizika na radnom mjestu, sa posebnim osvrtom na identifikaciju opasnosti i štetnosti u učionicama, školskim radionicama, laboratorijama i sportskim salama, ali i u radnom okruženju kod poslodavaca gdje se realizuje stručna praksa. Nastavnici su upoznati sa načinima procjene nivoa rizika, definisanjem mjera za njegovo smanjenje i značajem adekvatnog dokumentovanja procjene rizika, što predstavlja osnov za planiranje bezbjedne praktične nastave.
Tokom obuke obrađene su i teme koje se odnose na mjere zaštite na radu, bezbjedno korišćenje sredstava za rad, kao i pravilnu upotrebu sredstava i opreme lične zaštite u nastavnim radionicama i tokom praktične nastave. Posebna pažnja posvećena je odgovornosti nastavnika i škole u organizovanju i sprovođenju mjera zaštite i zdravlja na radu, kao i postupcima organizovanja prve pomoći, zaštite od požara i evakuacije u slučaju vanrednih situacija.
Učesnici su tokom obuke izrazili jasan stav da je posjedovanje znanja iz oblasti zaštite i zdravlja na radu neophodan preduslov za kvalitetno izvođenje praktične nastave i stručne prakse. Istaknuto je da nastavnici ne mogu adekvatno pripremiti učenike za bezbjedan rad u realnom radnom okruženju ukoliko sami nemaju dovoljno znanja i sigurnosti u tumačenju propisa, prepoznavanju rizika i primjeni preventivnih mjera. Obuka je prepoznata kao važan korak ka ponovnom sistemskom uvođenju kulture bezbjednosti u srednje stručno obrazovanje.
Zaključeno je da ovakvi programi stručnog usavršavanja imaju poseban značaj za unapređenje kvaliteta obrazovno-vaspitnog procesa, ali i za smanjenje rizika od povreda na radu, profesionalnih bolesti i drugih neželjenih posljedica tokom školovanja i kasnijeg zapošljavanja učenika. Stečena znanja omogućavaju nastavnicima da odgovorno i kompetentno prenesu učenicima svijest o značaju zaštite i zdravlja na radu, čime se direktno doprinosi bezbjednijem obrazovnom okruženju i kvalitetnijoj pripremi učenika za tržište rada.
