Dana 12. maja 2026. godine, u JU Srednja elektro-ekonomska škola u Bijelom Polju realizovana je šesta edukativna radionica u okviru projekta „Glas mladih za dostojanstven rad – od znanja do promjene“, usmjerena na osnaživanje mladih kroz unapređenje znanja o radnim pravima, dostojanstvenom radu, zaštiti i zdravlju na radu, kao i pripremu učenika za bezbjedniji i odgovorniji ulazak na tržište rada.
Radionici je prisustvovalo 79 učenika, što ovu aktivnost čini jednom od najposjećenijih edukativnih radionica realizovanih u okviru projekta. Učešće učenika elektro smjera i smjera ekonomski tehničar omogućilo je realizaciju edukacije prilagođene specifičnostima dva potpuno različita profesionalna okruženja, čime je radionica dobila dodatnu praktičnu vrijednost i relevantnost za same učesnike.
Edukaciju su realizovali Đina Janković i Branislav Šebek iz Udruženja zaštite na radu Crne Gore, kroz interaktivan pristup koji je kombinovao stručnu edukaciju, praktične primjere, diskusiju i aktivno uključivanje učenika, sa ciljem da se teorijska znanja povežu sa konkretnim izazovima sa kojima će se mladi suočavati u svojim budućim profesijama.
Značaj edukacije u kontekstu različitih profesionalnih profila
Specifičnost ove radionice ogleda se u činjenici da su učesnici dolazili iz obrazovnih profila koji vode ka značajno različitim profesionalnim sektorima, sa različitim uslovima rada i vrstama profesionalnih rizika.
Upravo iz tog razloga, edukacija je koncipirana tako da, pored opštih tema iz oblasti radnih prava i zaštite i zdravlja na radu, poseban fokus stavi na specifične rizike karakteristične za profesije za koje se učenici obrazuju.
Za učenike smjera ekonomski tehničar, akcenat je stavljen na rizike kancelarijskog rada, ergonomiju i značaj pravilne organizacije radnog mjesta, dok je za učenike elektro smjera poseban fokus bio na profesionalnim rizicima karakterističnim za sektor energetike i tehničkih zanimanja.
Ovakav pristup omogućio je učesnicima da edukaciju dožive kao direktno relevantnu za sopstvenu profesionalnu budućnost, a ne kao apstraktnu ili opštu temu.
Dostojanstven rad i radna prava kao osnova sigurnog zaposlenja
U uvodnom dijelu radionice predstavljeni su ciljevi projekta „Glas mladih za dostojanstven rad – od znanja do promjene“, uz poseban osvrt na položaj mladih na tržištu rada i izazove sa kojima se suočavaju pri prvom zaposlenju.
Naglašeno je da mladi često na tržište rada ulaze bez dovoljno informacija o svojim pravima, obavezama i mehanizmima zaštite, što ih čini posebno ranjivima na:
- rad bez ugovora;
- nesigurne oblike angažovanja;
- neplaćeni ili neformalni rad;
- neprijavljivanje zaposlenja;
- izloženost nesigurnim i neadekvatnim uslovima rada.
- Kroz edukativni segment obrađene su teme:
- koncept dostojanstvenog rada;
- osnovna prava i obaveze iz radnog odnosa;
- značaj formalnog zaposlenja;
- pravo na bezbjedne uslove rada;
- odgovornost poslodavca;
- značaj informisanosti i preventivne kulture.
Posebno je naglašeno da dostojanstven rad ne znači samo mogućnost zaposlenja, već i pravo na rad u uslovima koji štite zdravlje, bezbjednost i ljudsko dostojanstvo zaposlenih.
Specifični fokus – kancelarijski rad i ergonomija
Za učenike koji se obrazuju za buduća zanimanja u administrativnom i ekonomskom sektoru, poseban fokus bio je na izazovima savremenog kancelarijskog rada, koji se često pogrešno doživljava kao profesionalno „bezbjedan“ sektor.
Kroz edukaciju je ukazano na činjenicu da kancelarijski poslovi nose niz profesionalnih rizika koji mogu imati ozbiljne dugoročne posljedice po zdravlje, uključujući:
- dugotrajno sjedenje i statičko opterećenje mišićno-koštanog sistema;
- nepravilno ergonomski podešeno radno mjesto;
- zamor vida usljed kontinuiranog rada za ekranom;
- bolove u vratu, ramenima i leđima;
- psihičko opterećenje i stres;
- neadekvatne mikroklimatske uslove rada.
Posebna pažnja posvećena je značaju ergonomije, pravilnog položaja tijela tokom rada, adekvatnog rasporeda opreme i preventivnih mjera koje doprinose očuvanju zdravlja i radne sposobnosti.
Specifični fokus – profesionalni rizici u sektoru energetike
Za učenike elektro smjera, edukacija je bila usmjerena na prepoznavanje ozbiljnih profesionalnih rizika karakterističnih za tehničke i energetske sektore, koji spadaju među profesionalno zahtjevnija i rizičnija radna okruženja.
Obrađene su teme koje se odnose na:
⚡ električni udar i kontakt sa instalacijama pod naponom;
🔥 opasnosti od požara i eksplozija;
🏗️ rad na visini;
🛠️ povrede pri radu sa alatima i opremom;
⚙️ mehaničke povrede;
👂 izloženost buci i vibracijama;
🧪 potencijalna izloženost štetnim materijama;
🦺 značaj lične zaštitne opreme;
📋 procjenu rizika i bezbjedne procedure rada.
Naglašeno je da u tehničkim zanimanjima jedan trenutak nepažnje ili nepoštovanja procedura može imati ozbiljne posljedice, zbog čega kultura prevencije i odgovornosti mora biti sastavni dio profesionalnog identiteta budućih radnika u ovom sektoru.
Aktivno učešće i interesovanje učenika
Jedan od posebno značajnih aspekata ove radionice bio je visok nivo zainteresovanosti učesnika i aktivno uključivanje tokom edukacije.
Učenici su pokazali veliko interesovanje za praktične teme koje su direktno povezane sa njihovim budućim zanimanjima, postavljali konkretna pitanja i aktivno učestvovali u diskusiji.
Posebno je bilo evidentno da učenici prepoznaju značaj tema koje se odnose na bezbjednost na radu kada se one predstave kroz kontekst njihove konkretne profesije i realnih situacija iz prakse.
Mehanizmi podrške mladima
U okviru radionice predstavljen je i Help-line servis / online Pravni kutak za mlade, kao mehanizam podrške putem kojeg mladi mogu dobiti informacije, savjete i stručnu podršku u vezi sa radnim pravima i pitanjima zaštite i zdravlja na radu.
Naglašeno je da je cilj ovog servisa da mladima pruži siguran i dostupan kanal podrške, posebno u situacijama kada se suoče sa nejasnoćama, nepravilnostima ili potencijalnim povredama svojih prava.
Radionica realizovana u JU Srednja elektro-ekonomska škola u Bijelom Polju predstavljala je posebno vrijednu aktivnost u okviru projekta, upravo zbog uspješnog povezivanja opštih tema radnih prava i dostojanstvenog rada sa specifičnim profesionalnim rizicima relevantnim za različite obrazovne profile učesnika.
Veliki broj učesnika, kvalitet interakcije i izraženo interesovanje učenika potvrđuju da postoji stvarna potreba za ovakvim edukativnim sadržajima u srednjim stručnim školama, kako bi mladi stekli znanja koja će im omogućiti sigurniji, informisaniji i odgovorniji ulazak na tržište rada.
Ova aktivnost još jednom potvrđuje da ulaganje u znanje mladih predstavlja jednu od najvažnijih preventivnih mjera u izgradnji sigurnijeg, zdravijeg i dostojanstvenijeg radnog okruženja za buduće generacije.
Projekat finansira Evropska unija, a kofinansira Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama, u okviru mreže YHWBT.
