Realizacija obuke
Obuka je održana u prostorijama Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, kao dio planske podrške jačanju institucionalnih kapaciteta u oblasti zaštite i zdravlja na radu (ZZNR) i pripreme za primjenu novih zakonskih rješenja.
Obuku je sprovelo Udruženje zaštite na radu Crne Gore. Predavači su bili generalna sekretarka UZNR CG i projektna menadžerka Đina Janković i glavni inspektor ZZNR Zlatko Popović. Prisustvovalo je 17 zaposlenih Ministarstva.
Sadržaj obuke
Obuka je obuhvatila multidisciplinarne elemente ZZNR, razvoj i transformaciju ovog koncepta u industriji i javnoj upravi, zakonski okvir i podzakonske akte, kao i najaktuelnije izazove u modernim uslovima rada – od psihosocijalnih rizika i digitalizacije, do klimatskih promjena i novih organizacionih modela rada.
Pored teorijskog pristupa, učesnici su upoznati sa praksom inspekcijskog nadzora u Crnoj Gori, radom u Jedinstvenom informacionom inspekcijskom sistemu (JIIS), vrstama nadzora, statistikom nadzora i upravnim mjerama, kao i pravilnim korišćenjem javno dostupnih podataka prije izlaska u nadzo
Sistem ZZNR u javnom sektoru – stanje, problem i zašto je ovo strateški trenutak
U javnoj upravi i ministarstvima sistem ZZNR u ovom trenutku je nedovoljno razvijen. Mjere se u većini slučajeva ne sprovode u obimu koji je propisan zakonom, a zaposleni su u najvećem procentu neosposobljeni za bezbjedan rad – iako su i administrativni poslovi prepoznati kao izvor ozbiljnih rizika (posebno psihosocijalnih i ergonomskih).
Do sada je postojala široko rasprostranjena percepcija da je ZZNR „industrijski koncept“, a ne obaveza javnih organa. Međutim, novi Zakon, koji je u proceduri, sada eksplicitno definiše da su i ministarstva poslodavci u punom pravnom smislu, sa svim obavezama koje iz toga proizilaze.
Ovo predstavlja sistemsku prekretnicu, jer ZZNR prestaje da bude „preporuka“ u upravi i postaje obavezujući standard sa punim inspekcijskim nadzorom.
Međunarodni okvir
ILO, EU OSHA i evropske prakse decenijama naglašavaju da najveći zdravstveni problemi, povrede na radu i smrtni ishodi nisu više u klasično teškoj industriji nego u hibridnim, modernim i administrativnim tipovima rada (ergonomija, stres, dugi radni sati, kognitivna opterećenja). Upravo zato EU standard ZZNR danas dominantno stavlja akcenat na mentalne, organizacione i psihosocijalne rizike. Crna Gora mora uskladiti sa tim trendom i standardima.
Ova obuka predstavlja prvi korak ka tome na institucionalnom nivou MERS-a.
Efekti obuke
- povećano razumijevanje da ZZNR nije „tehnika“ nego sistem menadžmenta rizika
- osvještavanje obaveza ministarstava kao poslodavaca
- priprema zaposlenih za primjenu novog zakona
- stvaranje uslova za uspostavljanje konzistentnog internog sistema ZZNR u ministarstvu
Preporuke
- uspostavljanje kontinuiranog programa obuka iz ZZNR za sve zaposlene
- izrada procjene rizika za sve kategorije radnih mjesta u Ministarstvu
- razvoj internih procedura, registara i kontrole primjene
- uključivanje ZZNR standarda, naročito psihosocijalnih rizika i ergonomije, u kulturu upravljanja
Obuka je realizovana uspješno, kvalitetno, profesionalno i u punom obimu. Ostvarila je efekat koji je u ovom momentu ključan – razumijevanje da ZZNR u javnoj upravi nije opcija nego obaveza. Ministarstvo je time učinilo važan korak u pripremi za sistemsku, zakonsku i praktičnu primjenu standarda.